Altın ve Zekat Terimleri Sözlüğü

Türkiye altın piyasası, Cumhuriyet altınları, ayar farkları ve zekat hesaplaması için sık kullanılan 16 terimin kısa ve net tanımları.

NisapNisâb · Zekat nisabı

Zekat ödeme yükümlülüğünün başladığı asgari servet eşiği. Altın için 85 gram saf altındır.

Nisap (Arapça: نصاب), bir Müslümanın zekat ödeme yükümlülüğünün başladığı asgari servet miktarıdır. Hz. Peygamber döneminden bu yana altın için belirlenen nisap miktarı 20 miskal (yaklaşık 85 gram) saf altındır. Toplam altın varlığınız bu eşiği aşıyor ve üzerinden bir kameri yıl geçtiyse zekat ödenmesi gerekir.

İlgili:Altın Zekat Nisabı 2025·Zekat Hesaplama Aracı

Has AltınSaf altın · 24 ayar altın · İnce altın

24 ayar saf altın (0,999 saflık). Hiçbir başka metalle alaşımlı değildir.

Has altın, neredeyse tamamen saf (0,999 veya daha yüksek saflık) 24 ayar altındır. Türkiye piyasasında "ince altın" olarak da bilinir. Yumuşak olduğu için takı yapımında kullanılmaz; külçe ve gram altın olarak yatırım amaçlı saklanır.

Ayar (Karat)Karat · Altın saflık derecesi

Altının saflık derecesini gösteren ölçüm birimi. 24 ayar = saf altın.

Ayar (uluslararası karşılığı karat), bir altın alaşımındaki saf altın oranını ifade eder. 24 ayar saf altını, 22 ayar %91,6 (0,916) altını, 18 ayar %75 (0,750), 14 ayar ise %58,5 (0,585) altın içerir. Geri kalan kısım gümüş, bakır ve diğer metallerin alaşımıdır.

İlgili:Altın Türleri ve Ayar Farkları Rehberi

22 Ayar BilezikTrabzon bileziği · Bilezik altın

%91,6 saflıkta altın bilezik. Saf altın çarpanı 0,916.

22 ayar bilezik, %91,6 oranında saf altın içeren mücevherattır. Türkiye'de düğün, nişan ve özel günlerde en yaygın hediye edilen takı türüdür. Zekat hesabı yaparken bilezik gramını saf altına çevirmek için 0,916 ile çarpılır. Hanefi mezhebine göre kullanımdaki bilezikler de zekata tabidir.

14 Ayar Altın

%58,5 saflıkta altın. Saf altın çarpanı 0,585.

14 ayar altın, %58,5 oranında saf altın içerir. Daha sert ve dayanıklı olduğu için modern takılarda yaygın kullanılır. Saf altın gramına çevirmek için 0,585 ile çarpılır.

Gram Altın

1 gram ağırlığında, çoğunlukla 24 ayar saflıkta sertifikalı altın yatırım ürünü.

Gram altın, ağırlığı 1 gram olan ve genellikle 24 ayar saflıkta sertifikalı olarak üretilen altın yatırım ürünüdür. Küçük bütçeli yatırımcılar için en yaygın giriş ürünüdür. Üreticisinin damgası ve seri numarası ile garantilidir.

Çeyrek Altın

1,75 gram ağırlığında, 22 ayar Cumhuriyet altını.

Çeyrek altın, 1,75 gram ağırlığında ve 22 ayar saflıkta Cumhuriyet altını grubunun en küçük üyesidir. Düğün, nişan ve sünnet törenlerinde en sık takılan tarihi madeni paradır. İçerdiği saf altın miktarı yaklaşık 1,6 gramdır (1,75 × 0,916).

İlgili:Çeyrek Altın Kaç Gram?

Yarım Altın

3,5 gram ağırlığında, 22 ayar Cumhuriyet altını.

Yarım altın, 3,5 gram ağırlığında ve 22 ayar saflıkta Cumhuriyet altınıdır. Çeyreğin iki katı, tam altının yarısı ağırlığındadır. İçerdiği saf altın yaklaşık 3,2 gramdır.

Tam AltınBirlik altın · Lira altın

7 gram ağırlığında, 22 ayar Cumhuriyet altını.

Tam altın, 7 gram ağırlığında ve 22 ayar saflıkta Cumhuriyet altınıdır. "Birlik altın" veya "lira altın" olarak da bilinir. İçerdiği saf altın yaklaşık 6,4 gramdır.

Ata AltınAtatürk altını

7,2 gram ağırlığında, 22 ayar; üzerinde Atatürk portresi olan altın.

Ata altın, 7,2 gram ağırlığında ve 22 ayar saflıkta üzerinde Atatürk portresi bulunan tarihi/anma altınıdır. Tam altına yakın ağırlıkta olmasına karşın koleksiyon değeri farklı olabilir; piyasada genellikle ek prim ile alınıp satılır.

Gremse AltınBeşlik altın

35 gram ağırlığında, 22 ayar Cumhuriyet altını (beşlik).

Gremse altın (beşlik), 35 gram ağırlığında ve 22 ayar saflıktaki Cumhuriyet altınıdır. Tam altının (7 g) tam beş katı ağırlığa sahip olduğu için "beşlik" olarak da anılır. İçerdiği saf altın yaklaşık 32 gramdır.

Lot (Altın Lotu)

Belirli tarih ve fiyatla satın alınmış altın grubu.

Lot, portföy yönetiminde belirli bir tarihte ve belirli bir alış fiyatıyla satın alınmış altın grubunu ifade eder. Aynı altın türünden farklı tarihlerde alınan altınlar ayrı lotlar olarak takip edilirse, kâr/zarar hesabı her lot için ayrı ayrı yapılabilir. Çarşı uygulaması altın varlıklarınızı lot bazlı takip eder.

KapalıçarşıKapalı Çarşı · Grand Bazaar

İstanbul'daki tarihi kuyumcu çarşısı; serbest piyasa altın fiyatlarının referans noktası.

Kapalıçarşı, İstanbul'da bulunan ve dünyanın en eski kapalı alışveriş merkezlerinden biri olan tarihi kuyumcu çarşısıdır. Türkiye altın piyasasında "Kapalıçarşı fiyatı" terimi, serbest piyasada toptan kuyumcular arasında oluşan referans alış-satış fiyatlarını ifade eder. Banka ve perakende kuyumcu fiyatları genellikle Kapalıçarşı fiyatına ek bir makas uygulayarak hesaplanır.

İlgili:Kapalıçarşı Altın Fiyatları Nasıl Belirlenir?

Makas (Spread)Alış-satış farkı · Spread

Bir altın ürününün alış ve satış fiyatı arasındaki fark.

Makas, aynı altın ürününün aynı anda alış (kuyumcunun sattığı) ve satış (kuyumcunun aldığı) fiyatları arasındaki farktır. Bu fark, satıcının kâr marjını içerir. Kapalıçarşı'da makas dar (gram başına 5–20 TL), perakende kuyumcu ve bankalarda daha geniş (gram başına 30–120 TL) olabilir.

Stopaj

Gelir vergisinin kaynakta kesilerek devlete ödenmesi.

Stopaj, faiz, kira veya yatırım gelirlerinden vergi kesintisinin doğrudan kaynakta yapılarak Hazine'ye ödenmesidir. Vadesiz altın hesaplarında alım-satım kazancına stopaj uygulanmaz; vadeli altın mevduatında ise faiz geliri üzerinden stopaj uygulanabilir (oran zaman zaman değişir).

İlgili:Altın Alım Satım Vergisi

Kameri (Hicri) YılHicri yıl · Tahavvül-i sene

Ay takvimine göre 354 veya 355 günlük yıl. Zekat süresi hesabında esas alınır.

Kameri yıl, ayın hareketine dayanan İslami takvim yılıdır ve 354 ya da 355 gün sürer (miladi yıldan yaklaşık 11 gün kısa). Zekat yükümlülüğü için bir varlığın nisaba ulaştıktan sonra üzerinden bir kameri yıl (tahavvül-i sene) geçmesi şarttır. Pratikte birçok kişi her yıl Ramazan ayında zekat hesabı yaparak bu süreyi takip eder.