Zekat Nedir?
Zekat, İslam'ın beş şartından biri olup belirli bir servete sahip Müslümanların yılda bir kez ödemeleri gereken mali bir ibadettir. Kelime anlamıyla "arınma" ve "bereket" demektir. Zekat yükümlülüğü için Müslüman olmak, akıl ve baliğ olmak, nisab miktarına ulaşan mal varlığına sahip olmak ve malın üzerinden bir kameri yıl geçmiş olması gerekir.
Nisap Eşiği: 80,18 Gram mı, 85 Gram mı?
Kısa cevap: İkisi de doğrudur ve ikisi de aynı kaynağa — 20 miskal altına — dayanır. Fark, bir miskalin kaç gram sayıldığından gelir. Diyanet İşleri Başkanlığı 80,18 gramı esas alır ve bu tercihi "fakirin lehine" olduğu gerekçesiyle yapar; klasik fıkıh literatüründe yaygın olan 85 gram ise 20 × 4,25 g hesabından çıkar. Yukarıdaki hesaplayıcıda hangi ölçüyü kullanacağınızı seçebilirsiniz.
Pratikte fark küçüktür ama sınırdaysanız belirleyici olabilir: 80,18 gram eşiği daha düşük olduğu için, 80–85 gram arasında altını olan bir kişi Diyanet ölçüsüne göre zekat yükümlüsüyken klasik ölçüye göre değildir. Emin olamıyorsanız daha düşük eşiği (80,18 g) esas almak ihtiyatlı olan tercihtir.
Nisabı aştıktan sonra ölçü seçiminin zekat tutarına etkisi yoktur: zekat her iki durumda da toplam varlığın %2,5'idir, nisabı aşan kısmın değil.
Gümüşün Zekatı Nasıl Hesaplanır?
Kısa cevap: Diyanet İşleri Yüksek Kurulu, gümüş için ayrı bir nisap (klasik kaynaklardaki 200 dirhem, yaklaşık 561–595 gram) kullanmak yerine altın nisabının — 80,18 gram 24 ayar altın değerinin — esas alınmasını önerir. Gerekçe, gümüşün Hz. Peygamber dönemine kıyasla altına göre aşırı değer kaybetmiş olmasıdır; gümüş nisabı uygulandığında zenginlik eşiği gerçekçi olmayacak kadar aşağı iner.
Uygulamada bu şu demektir: gümüşünüzün, altınınızın ve nakdinizin toplam TL değerini alın, 80,18 gram altının güncel TL karşılığıyla karşılaştırın. Eşiği aşıyorsa toplamın %2,5'ini zekat olarak ödeyin.
Hangi Altınlara Zekat Düşer?
Yatırım amaçlı saklanan tüm altınlar (gram, çeyrek, yarım, tam, has), banka altın hesabındaki bakiyeler, kullanılmayan kasada saklanan takılar ve altın fonları zekata dahildir. Günlük kullanılan takılar konusunda ise mezhepler arasında görüş ayrılığı vardır: Hanefi mezhebine göre kullanılan takılar da zekata tabi iken, Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre normal kullanımdaki takılar zekat dışıdır.
Kullanılan (Takılan) Altın Tartışması
Kadınların günlük olarak taktığı altın takıların zekata tabi olup olmadığı fıkıh alimleri arasında en çok tartışılan konulardan biridir. Hanefi mezhebini takip edenler bu takıları da zekat hesabına dahil etmelidir. Diğer mezhepleri takip edenler ise yalnızca yatırım amaçlı saklanan altınları hesaba katabilir. Her durumda danıştığınız alimin görüşüne göre hareket etmeniz önerilir.
Hesaplama Yöntemi
Zekat hesaplaması dört adımdan oluşur: Önce sahip olduğunuz tüm altınları listeleyin. Ardından farklı ayarlardaki altınları saf altın gramına çevirin (22 ayar × 0,916; 14 ayar × 0,585). Toplamın nisap eşiğini — Diyanet ölçüsüyle 80,18 gram, klasik hesapla 85 gram — aşıp aşmadığını kontrol edin. Nisap aşılmışsa toplam değerin %2,5'i zekat borcunuzdur. Dikkat: zekat yalnızca nisabı aşan kısımdan değil, toplam varlıktan hesaplanır.
Kesin bilgi için bir din alimine danışmanızı öneriyoruz. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır.